Czym jest ZRM i rola w PRM?
Zespoły ratownictwa medycznego (ZRM) to jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, które udzielają pomocy poza szpitalem osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Dyspozycje wysyła dyspozytornia medyczna na podstawie zgłoszenia, a dyspozytor medyczny decyduje o wyborze odpowiedniego zespołu.
W Polsce rodzaje zespołów ratownictwa medycznego regulowane są ustawą i aktami wykonawczymi.
Główne typy zespołów – szybki opis
Poniżej znajdziesz opis głównych typów ZRM oraz ich minimalny skład i typowe zastosowania:
- ZRM S (zespół S) – minimalny skład to co najmniej trzy osoby, w tym lekarz systemu. Kiedy – pacjenci zagrożeni życiu lub wymagający zaawansowanych zabiegów w miejscu zdarzenia. Co potrafią – wykonywanie bardziej zaawansowanych procedur medycznych i kierowanie transportem do ośrodka specjalistycznego. Ograniczenia – mniejsza dostępność niż zespołów podstawowych.
- ZRM P (zespół P) – minimalny skład to zespół dwuosobowy lub trzyosobowy z osobami uprawnionymi do wykonywania medycznych czynności ratunkowych. Kiedy – większość standardowych wezwań, stany niewymagające natychmiastowej interwencji lekarskiej. Co potrafią – podstawowe czynności ratunkowe i stabilizacja pacjenta przed transportem. Ograniczenia – zakres procedur zależny od kwalifikacji członków zespołu.
- Motoambulans – minimalny skład to co najmniej jedna osoba uprawniona. Kiedy – pierwszy na miejscu w zwartej zabudowie miejskiej lub przy dużym ruchu drogowym. Co potrafią – szybką ocenę i rozpoczęcie podstawowych działań ratunkowych. Ograniczenia – ograniczona możliwość transportu pacjenta pojazdem jednoosobowym.
- Zespół lotniczy (LPR) – minimalny skład to co najmniej trzy osoby, w tym pilot zawodowy i lekarz systemu. Kiedy – konieczność szybkiego transportu na duże odległości lub działanie w trudno dostępnym terenie. Co potrafią – szybki transport pacjenta do ośrodków specjalistycznych i udzielanie zaawansowanej opieki podczas lotu. Ograniczenia – zależność od warunków pogodowych i dostępności baz.
Porównanie typów ZRM
| Typ | Minimalny skład | Wyposażenie (ogólnie) | Typowe wezwania | Transport pacjenta | Kiedy dysponowany |
|---|---|---|---|---|---|
| ZRM S | Co najmniej 3 osoby, w tym lekarz systemu (Ministerstwo Zdrowia, stan na 20.03.2026) | Wyposażenie umożliwiające zaawansowane zabiegi w miejscu zdarzenia | Zawał z niestabilnością, ciężkie zaburzenia świadomości, ostra niewydolność krążeniowa | Tak, transport do ośrodka specjalistycznego | Gdy konieczna jest obecność lekarza lub zaawansowane procedury |
| ZRM P (2/3 os.) | Dwie lub trzy osoby uprawnione do medycznych czynności ratunkowych | Wyposażenie do podstawowej stabilizacji i monitoringu | Złamania bez zagrożenia życia, omdlenia, łagodne zatrucia | Tak, standardowy transport lądowy | Większość wezwań bez konieczności interwencji lekarskiej |
| Motoambulans | Co najmniej 1 osoba uprawniona | Podstawowe wyposażenie do szybkiego udzielenia pomocy | Szybka ocena w zatłoczonych obszarach, nagłe zmiany stanu | Ograniczony, zazwyczaj brak długiego transportu | Gdy szybki dojazd pierwszego ratownika jest kluczowy |
| Zespół lotniczy (LPR) | Co najmniej 3 osoby, w tym pilot zawodowy i lekarz systemu (LPR, stan na 20.03.2026) | Wyposażenie do intensywnej terapii podczas lotu | Działania w trudno dostępnych miejscach, transport daleki | Transport lotniczy | Gdy transport lądowy jest zbyt długi lub niemożliwy |
Wniosek: tabela pokazuje, że główne rozróżnienie opiera się na składzie i możliwościach zabiegowych oraz na zdolnościach transportowych.
Kryteria dysponowania i przykładowe scenariusze
Decyzję o tym, który typ wysłać, podejmuje dyspozytor medyczny na podstawie zgłoszenia, stopnia ciężkości stanu, odległości do miejsca zdarzenia i dostępności zasobów.
Kiedy dysponowany zespół S?
Gdy zgłoszenie sugeruje stan zagrażający życiu lub potrzebę zaawansowanych procedur w miejscu zdarzenia.
Przykłady scenariuszy:
- Zawał z niestabilnością hemodynamiczną – dysponowany jest ZRM S lub organizowany natychmiastowy transport do ośrodka PCI.
- Złamanie kończyny bez zagrożenia życia – zazwyczaj ZRM P.
- Uraz wielonarządowy po wypadku masowym – ZRM S, możliwe wsparcie lotnicze jeśli lokalizacja jest odległa.
- Zdarzenie w centrum miasta w godzinach szczytu – motoambulans może dotrzeć pierwszy i rozpocząć działania przed przyjazdem ZRM P lub S.
W praktyce często stosuje się podwójne dysponowanie, gdy P przybywa pierwszy, a S dojeżdża jako wsparcie.
Liczby i organizacja – stan na dzień
Liczba zespołów ZRM 2026 wynosi 1765 ZRM naziemnych, źródło: Ministerstwo Zdrowia, stan na 20.03.2026.
Zespół lotniczy występuje w systemie jako osobna kategoria, łączna liczba lotniczych ZRM wynosi 22, w tym jeden zespół sezonowy, źródło: Ministerstwo Zdrowia, stan na 20.03.2026.
Zmiany lokalizacji i liczby zespołów są podejmowane przez wojewodę w porozumieniu z Narodowym Funduszem Zdrowia i Ministerstwem Zdrowia oraz wynikają z umów kontraktowych.
Skład zespołu ZRM – kto i jakie wymagania
Skład zespołu ZRM określają przepisy i rozporządzenia, minimalne formy są wymienione powyżej.
Poniżej krótkie opisy ról:
- Lekarz systemu – lekarz posiadający kwalifikacje przewidziane przepisami do pracy w zespole systemowym, jego obecność determinuje klasyfikację zespołu jako S.
- Pielęgniarka systemu – pielęgniarka z kwalifikacjami do pracy w systemie PRM, może pełnić funkcję kierownika zespołu w określonych składach zespołu P.
- Ratownik medyczny – osoba uprawniona do wykonywania medycznych czynności ratunkowych, często kierownik zespołu w ZRM P.
- Pilot zawodowy – w zespołach lotniczych pilot wykonuje zadania lotnicze, personel medyczny zapewnia opiekę pacjentowi.
Szczegółowe wymagania kwalifikacyjne i uprawnienia wynikają z rozporządzeń wykonawczych do Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym i mogą ulegać zmianom.
Akty prawne i źródła
Podstawowe akty prawne i miejsca do sprawdzania aktualnych danych:
- Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
- Rozporządzenia Ministra Zdrowia wykonawcze dotyczące ramowych procedur dyspozytorskich i kwalifikacji personelu.
- Ministerstwo Zdrowia – strona dotycząca zespołów ratownictwa medycznego, dane o liczbie zespołów.
- Narodowy Fundusz Zdrowia – Informator o zawartych umowach, źródło danych o kontraktowaniu i liczbie zespołów regionalnych.
- Lotnicze Pogotowie Ratunkowe – informacje o zespołach lotniczych i bazach.
Szybkie wnioski: ZRM S wysyła się, gdy potrzebny jest lekarz i zaawansowane zabiegi, ZRM P wystarcza w większości standardowych wezwań, LPR wykorzystuje się do szybkiego transportu i pracy w trudno dostępnych miejscach. Zawsze sprawdź datę podawanych liczb i źródło.
Źródła i daty:
Poniżej lista źródeł i dat, do których odnoszą się podane liczby:
- Ministerstwo Zdrowia – dane o liczbie ZRM, stan na 20.03.2026.
- Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
- Narodowy Fundusz Zdrowia – Informator o zawartych umowach (sprawdź aktualizacje na stronie NFZ).
- Lotnicze Pogotowie Ratunkowe – informacje o zespołach lotniczych i umowach z Ministerstwem Zdrowia.
